Zamów LightBox!

LightBox to całodzienne zestawy pięciu posiłków:
  • o pełnej wartości odżywczej
  • dostarczanych do klienta kurierem
  • dla chcących się zdrowo odżywiać
    lub zdrowo i efektywnie schudnąć
Miasta, w których od października można zamawiać zestawy LightBox:

RYSUNEK MIESIĄCA

 

Gdzie LightBox jest dostępny?
Gdzie LightBox jest dostępny

Refluks i zgaga a dieta

Choroba refluksowa żołądkowo-przełykowa, w skrócie GERD (ang. gastroesophageal reflux disease), jest jedną z częściej występujących chorób przewodu pokarmowego. Polega ona na zarzucaniu kwaśnej treści żołądka do przełyku, czemu mogą, lecz nie muszą, towarzyszyć różnego stopnia zmiany zapalne w obrębie przełyku, a istotnym czynnikiem jej leczenia, zwłaszcza w początkowym etapie jej rozwoju, jest odpowiednia dieta.

zgaga

Zarzucanie treści żołądkowej do przełyku z objawami zgagi, czyli uczuciabolesnego pieczenia zlokalizowanego za mostkiem (zgagę osoby jej doświadczające często opisują jako "palenie w przełyku"), może występować u zdrowych, dorosłych osób.

Zgaga może więc być objawem choroby refluksowej przełyku czy też przepukliny rozworu przełykowego przepony, ale nie musi. W diagnostyce przyczyn zgagi zawsze należy brać pod uwagę uwadze te dwie choroby.

Zgaga, nie będąca objawem w/w chorób może pojawiać się po spożyciu:

  • alkoholu, który zwiększa wydzielania kwasu solnego w żołądku,
  • kawy, mocnej herbaty, napojów gazowanych zawierających kofeinę, która wykazuje działanie podobne do histaminy, zwiększające wydzielanie soków żołądkowych,
  • ostrych przypraw i tłustych potraw, zmniejszających ciśnienie w dolnym zwieraczu przełyku,
  • owoców cytrusowych i otrzymywanych z nich soków, które zawierają duże ilości naturalnych kwasów.

Ponadto zgaga może wystąpić u każdego z nas po jednorazowym spożyciu dużej ilości czekolady czy orzeszków ziemnych. Zgaga może być również następstwem nieregularnego spożywania posiłków, a także towarzyszyć ciąży.

Występowanie zgagi w początkowym okresie ciąży wiąże się ze zmianami hormonalnymi. Wskutek działania progesteronu rozluźniają się mięśnie przewodu pokarmowego, w tym dolnego zwieracza przełyku. Natomiast zgagę w późniejszych miesiącach powoduje powiększanie się macicy, która uciska ona na żołądek, co powoduje wypychanie z niego treści pokarmowej do przełyku.

Relaksacje, czyli rozkurcze dolnego zwieracza przełyku i towarzyszące im objawy zgagi, mogą więc być zjawiskiem fizjologicznym i związane są z procesem trawienia po spożyciu niektórych posiłków lub stanem fizjologicznym kobiety. Charakteryzują się krótkim czasem trwania i nie powodują żadnych subiektywnych dolegliwości ani niekorzystnych zmian w przełyku. Jeżeli epizody te są rzadkie i trwają krótko, a więc przeshwód pokarmowy jest szybko oczyszczany i nie towarzyszą temu żadne dolegliwości, mówimy wówczas o refluksie fizjologicznym.

Refluks fizjologiczny występuje już u niemowląt i spowodowany jest niedojrzałością dolnego zwieracza przełyku, zapobiegającego cofaniu się treści pokarmowej – dochodzi wtedy do ulewań. Zwieracz zaczyna sprawnie funkcjonować około dwunastego miesiąca życia i w tym czasie ulewania na ogół ustępują.

Natomiast, gdy częstotliwość występowania refluksu jest duża i przekracza dwukrotnie częstotliwość fizjologiczną, pojawiają się objawy tzw. refluksu patologicznego lub choroby refluksowej.

Refluks patologiczny może występować zarówno w nocy, jak i w ciągu dnia, niezależnie od rodzaju spożywanych posiłków. Błona śluzowa przełyku jest więc wtedy często narażona na działanie kwaśnej treści żołądkowej. Zarzucanie treści żołądkowej do przełyku powoduje zmianę odczynu pH w dolnej części przełyku z alkalicznego na kwaśny, co prowadzi do stanu zapalnego śluzówki przełyku i nadżerek.

U około 50% osób cierpiących na refluks przełyku występuje postać mieszana choroby – refluks dwunastniczo-żołądkowo-przełykowy. Składnikami refluksu są wówczas również kwasy żółciowe.

 

Refluks patologiczny jest schorzeniem przewlekłym, a charakterystyczne jego objawy i/lub zmiany zapalne w błonie śluzowej przełyku, mogą prowadzić do znacznego pogorszenia jakości życia chorych. Choroba refluksowa żołądkowo-przełykowa należy do chorób, których częstotliwość występowania, zwłaszcza w krajach zachodnich, stale rośnie.

Obecnie w krajach rozwiniętych co piąta osoba przynajmniej jeden raz w tygodniu ma objawy GERD, natomiast co dziesiąta odczuwa je codziennie. Nieleczona lub nieprawidłowo zdiagnozowana choroba może prowadzić do wystąpienia poważnych powikłań takich jak owrzodzenia i krwawienia z przełyku, zwężenie przełyku, stanu przedrakowego - przełyk Baretta i w końcu - raka przełyku.

W Polsce na chorobę tę cierpi ok. 6 mln osób, częściej są to osoby po 40 roku życia.

Choroba refluksowa przełyku występuje równie często u kobiet, jak u mężczyzn, natomiast nadżerkowe zapalenie przełyku związane z refluksem obserwowane jest 2-3 razy częściej u mężczyzn. Zaznaczyć należy, że u 60% wszystkich pacjentów z chorobą refluksową nie obserwuje się zmian zapalnych przełyku ani innych powikłań. W tej postaci choroby, zwanej w skrócie NERD (ang. Non Erosive Reflux Disease) nie występują zmiany zapalne przełyku, a rokowanie na całkowite wyleczenie choroby jest bardzo dobre.

Mechanizm i przyczyny rozwoju choroby refluksowej.

zgaga

Etiopatogeneza refluksu patologicznego jest wieloczynnikowa. Za podstawowe przyczyny choroby uważa się:

  • zaburzenia motoryki dolnego zwieracza przełyku, który tworzyprzegrodę pomiędzyprzełykiem a żołądkiem, objawiające się większą niż u człowieka zdrowego częstotliwością przedłużonych, samoistnych i przemijających jego rozkurczów, przy czym rozkurcze te występują częściej u osób cierpiących na zgagę w ciągu dnia,
  • obniżenie napięcia dolnego zwieracza przełyku, zmniejszające jego wydolność, przy czym zmniejszone ciśnienie w tej części zwieracza występuje zwykle razem z przepukliną rozworu przełykowego przepony,
  • opóźnione oczyszczanie przełyku,
  • utrudnione opróżnianie żołądka na skutek zwężenia odźwiernika i zaburzeń motoryki tego narządu,
  • czynniki genetyczne – występowanie chorób górnej częściukładu pokarmowego, w najbliższej rodzinie.

 

W chorobie refluksowej żołądkowo-przełykowej czynnikami ryzyka są zarówno czynniki środowiskowe, jak i genetyczne, a wśród nich:

  • styl życia – nieprawidłowa dieta i brak aktywności fizycznej
  • palenie tytoniu
  • otyłość
  • przyjmowane leki
  • stres

Choroba ta bardzo często dotyczy kobiet w ciąży, u których zwiększone ciśnienie jamy brzusznej wypycha treść żołądka do przełyku (podobnie jak u osób otyłych). Dlatego też ważne jest, aby po urodzeniu dziecka stosować racjonalną dietę, pozwalającą również, jeżeli zachodzi taka konieczność, rozsądnie schudnąć po ciąży.

Objawy

Objawy refluksu patologicznego u dorosłych, niemowląt i małych dzieci są różne.

U niemowląt najczęstszymi objawami tej choroby są ulewanie i wymioty. Mniej charakterystyczne objawy to niepokój, płacz, ból przy karmieniu, niechęć do jedzenia, brak łaknienia, utrudnione przełykanie, napady świszczącego kaszlu, zwłaszcza w nocy, a nawet bezdechy, będące przyczyną nagłej tzw. łóżeczkowej śmierci niemowląt. Udowodniono, że syndrom nagłej śmierci noworodków (SIDS, ang. Sudden Infant Death Syndrom) ma korelacje z refluksem kwaśnej treści żołąbdkowej, która powoduje skurcz dróg oddechowych na drodze odruchowej.

U starszych dzieci objawami choroby refluksowej są głównie wymioty i bóle brzucha.

Najbardziej charakterystyczne objawy choroby refluksowej u dorosłych to:

  • zgaga i kwaśne odbijanie, występujące u ponad 70% pacjentów
  • zarzucanie kwaśnej treści żołądka do przełyku
  • ból i pieczenie w nadbrzuszu
  • bolesne przełykanie pokarmów, nudności, wymioty

zgaga

Objawy patologicznego refluksu nasilają się w ½-2 godziny po posiłku.

Wszystkie objawy choroby refluksowej przełyku umownie dzieli się na dwa zespoły:

  • przełykowe:

– typowy zespół refluksowy – zgaga i refluksowy ból w klatce piersiowej oraz

– zespół objawów związanych z uszkodzeniem przełyku: zapaleniem przełyku czy jego zwężeniem

  • pozaprzełykowe:

– objawy o udowodnionej, bezpośredniej zależności jak: kaszel refluksowy, zapalenie krtani, astma refluksowa, uszkodzenie szkliwa zębów oraz

– objawy, które tylko mogą wiązać się z refluksem: zapalenie zatok obocznych nosa, zwłóknienie płuc, zapalenie gardła, nawracające zapalenie ucha środkowego.

Czasami objawy pozaprzełykowe dominują, najczęściej jednak występują zarówno objawy przełykowe, jak i pozaprzełykowe. Jednym z najczęściej występujących objawów pozaprzełykowych, bardzo uciążliwym dla chorych, jest suchy kaszel, który na ogół pojawia się wieczorem po położeniu się do łóżka, ale przed zaśnięciem oraz zaraz po wstaniu. W ciągu dnia kaszel refluksowy związany jest z posiłkami, gdy następuje obniżenie napięcia dolnego zwieracza przełyku w wyniku rozciągnięcia żołądka pokarmem. Objawy ze strony górnych dróg oddechowych w postaci chrypki, częstego pochrząkiwania, kaszlu, zapalenia krtani, gardła, strun głosowych nazywane są często "maską laryngologiczną".

Objawom tym mogą towarzyszyć ból przy połykaniu, uczucie suchości w ustach, obłożony język, stałe uczucie obecności ciała obcego w gardle, trudności w oddychaniu, szczególnie w nocy.

Objawami atypowymi choroby refluksowej są też bóle w klatce piersiowej i zaburzenia rytmu serca, co wymaga szczegółowej diagnostyki, bowiem objawy te imitują poważne choroby kardiologiczne.

Leczenie

W leczeniu choroby refluksowej w początkowym etapie jej rozwoju wystarczy stosowanie się do zaleceń dotyczących zmiany stylu życia, przyzwyczajeń i zachowań, w tym:

  • obniżenia – jeżeli jest to konieczne – masy ciała,
  • noszenia odpowiedniej odzieży, która nie uciska okolic żołądka
  • zaprzestania palenia papierosów,
  • przyjmowania odpowiedniej pozycji ciała w czasie snu, odpoczynku i pracy,
  • odpowiedniego wzmożenia aktywności fizycznej,
  • unikania stresów,
  • unikania picia kawy i alkoholu,
  • ewentualnej zmiany leków, które mogą rozluźniać dolny zwieracz przełyku i zaostrzać objawy refluksu, przyjmowanych np. przy nadciśnieniu czy w chorobie Parkinsona,

oraz najważniejsze

  • zastosowanie odpowiedniej diety

Doraźnie, na tym etapie choroby, stosuje się leki neutralizujące kwas solny.

W przypadkach braku efektów postępowania niefarmakologicznego, gdy objawy refluksu utrzymują się przez okres 2-4 tygodni, wprowadza się farmakoterapię, a dieta jest czynnikiem tylko ją wspomagającym. Czasami konieczna jest też operacja polegająca na utworzeniu zastawki ze ścianki żołądka, uniemożliwiającej cofanie się treści żołądka do przełyku.

A oto, jak działąją główne czynniki mające znaczenie przy chorobie refluksowej

Masa ciała

Osobom otyłym lub z nadwagą zaleca się obniżenie masy ciała, gdyż otyłość wiąże się ze wzrostem ciśnienia śródbrzusznego, co może prowadzić do wypychania treści żołądka z powrotem do przełyku. Ponadto, badania populacyjne prowadzone na świecie w ciągu ostatnich lat wskazują, że nadmierna masa ciała (BMI > 25) jest czynnikiem ryzyka rozwoju refluksu patologicznego ze zmianami nowotworowymi przełyku, co tylko potwierdziło, istniejące od dawna intuicyjne przekonanie wielu lekarzy, że nadwaga i otyłość sprzyjają rozwojowi choroby. Coraz więcej badań wskazuje również na to, że na chorobę GERD oraz jej powikłania są szczególnie narażone osoby z otyłością brzuszną. Dlatego też w takim przypadku konieczne jest skuteczne odchudzanie czyli pozostawanie na prawidłowo zbilansowanej diecie. Przy braku objawów choroby – najbardziej optymalną jest dieta śródziemnomorska.

Palenie tytoniu

Palenie papierosów upośledza oczyszczanie przełyku. Związki chemiczne wydzielające się podczas palenia drażnią błonę śluzową przełyku, zmniejszają napięcie dolnego zwieracza przełyku, pogarszają jego perystaltykę i powodują kaszel, który może nasilać objawy choroby.

Pozycja w czasie snu i odpoczynku

Przyjmowanie odpowiedniej pozycji w czasie snu i odpoczynku zmniejsza dolegliwości. Bezpośrednio po posiłkach nie powinno się przyjmować pozycji leżącej. Płaskie leżenie sprzyja cofaniu się zawartości żołądka do przełyku. Dlatego należy spać na wysokiej poduszce z głową uniesioną kilkanaście centymetrów od podłoża. Takie ułożenie w anatomicznej pozycji antyrefluksowej zmniejsza ciśnienie pokarmów w żołądku na zwieracz dolny przełyku i powoduje szybsze oczyszczenie przełyku z ewentualnej treści żołądkowej.

Również sen na lewym boku może poprawić komfort snu, bowiem leżenie na prawym boku nasila objawy choroby refluksowej – zawartość żołądka dłużej znajduje się w przełyku.

Osoby cierpiące z powodu refluksu powinny przesypiać 7-8 godzin na dobę, w dobrze wywietrzonym pomieszczeniu, przy zasłoniętym oknie. Jest to minimalny czas, aby organizm się wyciszył i wypoczął.

Aktywność fizyczna

Objawy choroby refluksowej nasilają się po dużym wysiłku fizycznym, częstym lub długotrwałym schylaniu się lub jakimkolwiek wysiłku fizycznym wykonywanym bezpośrednio po posiłku. Jednocześnie wiadomo, że ryzyko wystąpienia GERD zmniejsza umiarkowana aktywność fizyczna, gdyż przyczynia się ona do usprawnienia i wzmocnienia przepony. Dlatego też zalecany jest mało forsowny ruch, np. spokojna jazda na rowerze, spacery, pływanie, uprawianie nordic walking.

Czynniki psychologiczne

Wiadomo, że czynniki psychologiczne i psychosocjalne mogą odgrywać istotną rolę w pojawianiu się objawów chorobowych. U osób neurotycznych, depresyjnych, narażonych na stresy i łatwo im ulegających, objawy choroby refluksowej przełyku występują częściej. Dotychczas nie udało się jednak jednoznacznie określić, jaki typ osobowości sprzyja rozwojowi choroby.

Dieta w chorobie refluksowej

Podstawą diety w chorobie refluksowej żołądkowo-przełykowej jest unikanie produktów podrażniających błonę śluzową przełyku, uwalniających gazy w żołądku i stymulujących produkcję kwasów żołądkowych, takich jak: produkty i potrawy tłuste, odsmażane i ciężkostrawne, słodycze i niektóre ciastka np. pączki, fast foody, chipsy, frytki, potrawy pikantne, cebula, pomidory i sok pomidorowy, potrawy kwaśne, owoce cytrusowe i soki z nich uzyskiwane, czekolada i wyroby czekoladowe, kawa, herbata miętowa, napoje gazowane i alkohol.

zgaga

Generalnie w chorobie refluksowej zalecana jest dieta łatwostrawna z ograniczeniem produktów pobudzających wydzielanie soku żołądkowego i większym udziałem produktów zasadotwórczych, takich jak warzywa (z pominięciem tych niedozwolonych), w tym ziemniaki, i niskotłuszczowych produktów nabiałowych. Dzięki nim kwas żołądkowy jest lepiej neutralizowany, co minimalizuje jego szkodliwe działanie na śluzówkę.

W przypadku niemowląt należy utrzymywać jak najdłużej częste karmienie piersią – mała zawartość białka i przewaga białek serwatkowych nad kazeiną w mleku matki, przyspieszają opróżnianie żołądka niemowląt. Dla niemowląt karmionych sztucznie dostępne są na rynku specjalnie modyfikowane mleka z zagęstnikami, utrudniającymi cofanie się treści pokarmowej z żołądka do przełyku.

Sposób oddziaływania niektórych produktów spożywczych na funkcje przewodu pokarmowego w refluksie żołądkowo-przełykowym przedstawia poniższa tabela.

Tabela 1. Wpływ produktów spożywczych na rozwój objawów refluksu żołądkowo-przełykowego.

Produkty Czynniki wywołujące refluks
czekolada i wyroby czekoladowe, napar z mięty, kawa, mocna herbata, alkohol, tłuszcze obniżenie ciśnienia dolnego zwieracza przełyku
owoce cytrusowe i soki, pomidory i sok pomidorowy, produkty kwaśne, warzywa cebulowe, ostre przyprawy, alkohol stymulacja receptorów czuciowych w zmienionym zapalnie przełyku – nasilenie bólu
czekolada i wyroby czekoladowe tłuszcze, produkty zawierające błonnik rozpuszczalny, kawa opóźnienie opróżniania żołądkowego
kawa, alkohol, owoce cytrusowe i soki, pomidory i sok pomidorowy, ostre przyprawy, napoje gazowane zwiększenie wydzielania kwasu żołądkowego

 

Produkty dozwolone i przeciwwskazane w refluksie żołądkowo-przełykowym

Skomponowanie prawidłowej diety dla osób cierpiących z powodu refluksu żołądkowo-przełykowego wymaga, jak w przypadku każdej innej diety leczniczej, szczegółowej znajomości produktów, które można spożywać bez ograniczeń oraz artykułów spożywczych niedozwolonych, których działanie może nasilać objawy choroby. Listę takich produktów przedstawia poniższa tabela

Tabela 2. Produkty spożywcze i potrawy dozwolone oraz przeciwwskazane w chorobie refluksowej żołądkowo- przełykowej

Grupa produktów Produkty/potrawy dozwolone Produkty/potrawy przeciwwskazane
produkty zbożowe pieczywo jasne, czerstwe, pieczywo półcukiernicze, drożdżowe, kasze drobne np. manna, krakowska, ryż biały łuskany, makarony, płatki śniadaniowe drobnoziarniste grube kasze jęczmienne, kasza gryczana, pieczywo razowe, chrupkie
mleko i produkty mleczne mleko słodkie (do 2% tłuszczu), zsiadłe, kefir, jogurty naturalne i owocowe; twaróg chudy i półtłusty, serki homogenizowane w ograniczonych ilościach, śmietana ( do 18% tłuszczu) mleko 3,2% tłuszczu, twaróg tłusty, sery żółte, topione, pleśniowe, sery typu feta, fromage, śmietana o zawartości tłuszczu - powyżej 22%
jaja gotowane na miękko, jajecznica na parze jajecznica smażona na tłuszczu/boczku
mięso, wędliny, ryby mięsa chude: wołowina, cielęcina, drób (bez skóry), królik, chuda wieprzowina, ale w ograniczonej ilości, ryby chude: leszcz, okoń, sandacz, pstrąg, dorsz, morszczuk, sola, płastuga, szczupak, mintaj, lin, okoń, flądra, wędliny chude wieprzowe, drobiowe, wołowe, mięsa tłuste: wieprzowina, baranina, gęsi, kaczki, tłuste ryby: węgorz, łosoś, sum, tołpyga, nototenia, halibut, troć, pikling, szproty, wędliny tłuste, podrobowe, pasztety, konserwy mięsne, produkty wędzone, marynowane
tłuszcze masło surowe, margaryny miękkie, oleje roślinne, oliwa z oliwek smalec, słonina, boczek
     
warzywa wszystkie warzywa gotowane, oprócz przeciwwskazanych, wymienionych w kolumnie obok, młode, soczyste, całe oprószone mąką, „z wody” lub w formie puree, z masłem pomidory i przetwory pomidorowe (szczególnie sok pomidorowy), cebula i warzywa cebulowe (pory, szalotki, czosnek),warzywa kapustne, szparagi, karczochy, nasiona roślin strączkowych, rzodkiewki, rzepa, kukurydza, warzywa marynowane, frytki, ziemniaki smażone, placki ziemniaczane, chipsy
owoce Wszystkie (oprócz cytrusów) dojrzałe, soczyste, bez skóry i pestek, niekwaśne, a w okresie zaostrzenia choroby – w postaci gotowanych przecierów cytrusy: grejpfruty, pomarańcze, mandarynki, cytryny, soki z owoców cytrusowych, owoce marynowane
cukier, słodycze i desery cukier, miód, słodycze, oprócz przeciwwskazanych, kisiele, musy, sorbety, galaretki, ciasta biszkoptowe, ciasta drożdżowe, budynie czekolada i wyroby czekoladowe, chałwa, torty, ciasta z proszkiem spulchniającym, ciasta i ciastka kremowe, wyroby z ciasta francuskiego, pączki, faworki
przyprawy wszystkie łagodne w tym świeża bazylia, oregano, koper włoski, estragon, rozmaryn, szałwia, koperek ocet, papryka ostra, chili, curry, pieprz, musztarda, chrzan, przyprawa do zup, glutaminian sodu, kostki bulionowe, ziele angielskie, liść laurowy
zupy wszystkie z wyjątkiem przeciwwskazanych, przy czym zupy z warzyw strączkowych i kapustnych w ograniczonych ilościach gotowane na wywarach z kości/tłustych mięs/grzybów, zabielane tłustą śmietaną, zagęszczane zasmażką, przygotowywane z kostek bulionowych
sosy łagodne, zaprawiane jogurtem, chudym mlekiem, niewielką ilością masła lub żółtkiem, zagęszczane zawiesiną mąki w wodzie lub mleku ostre np. chrzanowy, musztardowy, cebulowy, zasmażane, przygotowywane na wywarze z kości lub tłustych mięs i grzybów, zagęszczane zasmażką, z dodatkiem śmietany, sosy majonezowe
napoje - wody mineralne niegazowane – zwłaszcza o zawartości powyżej 150 mg Ca/l np.: Piwniczanka, Muszynianka, Kryniczanka, Galicyjanka, a z wód leczniczych - Zuber i Henryk, -„słaba” herbata, herbatki ziołowe (z wyjątkiem miętowej), herbatki owocowe, -alkohole w bardzo ograniczonych ilościach, a w przypadku osób z zapaleniem przełyku – całkowita rezygnacja - kawa, - „mocna” herbata, - napar z mięty, - napoje gazowane, - alkohole, szczególnie białe wino i piwo

Reakcja organizmu na określone pokarmy jest cechą indywidualną, np.niektórym osobom w łagodzeniu zgagi pomaga popijanie chudego mleka lub wody mineralnej niegazowanej – płyny te oczyszczają przełyk, spłukując kwaśną treść żołądka, która przedostała się do przełyku oraz neutralizują tę treść (działanie alkalizujące mleka). Dlatego korzystne jest łączenie herbaty, kawy, dozwolonych soków owocowych i warzywnych z mlekiem. Produkty przeciwwskazane, wymienione w poniższej tabeli powinny być ograniczane przez chorych, co nie oznacza, że muszą być w ogóle wyeliminowane. Należy liczyć się z tym, że objawy choroby pojawią się po spożyciu produktów dozwolonych w diecie, dlatego też każdy chory powinien obserwować reakcję swojego organizmu na różne produkty spożywcze i eliminować z diety te, które powodują lub nasilają dolegliwości. Jeżeli nie obserwuje się niekorzystnych objawów, produkt można bez obaw włączyć do jadłospisu, oczywiście w rozsądnych ilościach, co pozwoli na rozszerzenie listy produktów dozwolonych i tym samym da możliwość wzbogacenia i urozmaicenia diety.

Jak przyrządzać potrawy – wskazówki technologiczne

Wybranie odpowiednich produktów spożywczych, zalecanych dla osób z chorobą refluksową, to nie wszystko – trzeba je też odpowiednio przyrządzić. Potrawy z mięsa i ryb powinny być gotowane, duszone, grillowane lub pieczone w folii. Tłuszcz dodaje się do gotowych potraw. Zupy i sosy podprawia się zawiesiną z mąki i śmietanki lub mąki i mleka. Tak przyrządzone potrawy są lżejsze i lepiej tolerowane przez żołądek. Należy zdecydowanie wykluczyć smażenie w głębokim tłuszczu, podsmażanie potraw, polewanie ich tłuszczem ze skwarkami.

Aby nie podrażniać przełyku, temperatura potraw powinna być umiarkowana. Jeżeli występują trudności w przełykaniu pokarmów, dieta powinna być jak najbardziej rozdrobniona, papkowata, a nawet płynna.

Jak stosować dietę – wskazówki ogólne

  1. Ważna jest częstotliwość spożywania posiłków. Jedzenie naraz zbyt dużych porcji to jedna z najczęstszych przyczyn dolegliwości refluksowych, nawet jeśli ograniczamy się tylko do potraw bezpiecznych. Trzy większe posiłki lepiej jest rozłożyć na 5-6 małych, spożywanych co 3-4 godziny. Tak rozplanowane menu gwarantuje stały poziom energii i zapobiega napadom „wilczego” głodu i przejadaniu się rozciągającemu żołądek i w ten sposób osłabiającemu napięcie dolnego zwieracza przełyku. Małe porcje pozwalają również na dokładniejsze „nasycenie” ich sokiem żołądkowym, co umożliwia skuteczniejsze trawienie.

    Ponadto posiłki powinny być spożywane w spokojnej atmosferze, w wolnym tempie. Szybkie spożywanie posiłków sprzyja połykaniu większych ilości powietrza w czasie jedzenia, co wpływa na wzrost ciśnienia wewnątrz jamy brzusznej i przyczynia się do wzrostu ilości epizodów refluksu.
  2. Należy unikać jedzenia późnym wieczorem. Kolacja powinna być spożywana najpóźniej 3 godziny przed snem, ponieważ mechanizmy oczyszczania przełyku z zarzucanej treści żołądkowej działają mniej sprawnie w pozycji leżącej. Wskazane są pieczone owoce z dodatkiem kaszy manny i wszelkiego rodzaju sałatki.
  3. Należy unikać popijania posiłków zbyt dużą ilością płynów, które rozcieńczają soki żołądkowe i spowalniają trawienie. Znacznie lepiej jest pić napoje pomiędzy posiłkami.
  4. Niedozwolone jest podjadanie, zaburzające pracę układu pokarmowego – jest to jedna z najczęstszych przyczyn dolegliwości refluksowych.
  5. Najlepiej jest zrezygnować z cukierków i żucia gumy. W czasie żucia gumy nasila się wydzielanie soku żołądkowego oraz łykane jest powietrze, co jest kolejną, po podjadaniu, przyczyną wzdęć.
  6.  Po wyeliminowaniu z diety owoców cytrusowych, warto pomyśleć o suplementacji diety witaminą C. Podobnie ograniczenie udziału w diecie tłustych ryb morskich, takich jak łosoś, makrela czy halibut zmniejsza dowóz cennych kwasów tłuszczowych z rodziny omega-3 mających działanie przeciwzapalne, łagodzących więc ewentualne podrażniania śluzówki i przyspieszających regenerację tkanek. Warto więc również te kwasy przyjmować w postaci kapsułek.
  7.  Bezpośrednio po posiłku powinno się utrzymywać pozycję stojącą przez kilka do kilkunastu minut, nie należy się pochylać i kłaść, aby nie ułatwiać cofania się treści pokarmowej do przełyku.
  8. Posiłki powinny być spożywane powoli i dokładnie gryzione. Takie jedzenie daje również czas żołądkowi na wysłanie informacji do mózgu, że jest pełny, co zapobiega przejadaniu się, a więc rozciąganiu ścian żołądka, zwiększeniu nacisku na dolny zwieracz przełyku, a także zwiększonemu wydzielaniu kwasów żołądkowych.

Przykładowy jadłospis dla osoby z refluksem żołądkowo-przełykowym

Śniadanie I

  • zupa mleczna z kaszą manną
  • pieczywo jasne
  • margaryna miękka/ masło
  • ser biały chudy/polędwica z indyka
  • sałata
  • kawa zbożowa z mlekiem bez cukru lub z bardzo niewielką jego ilością

Śniadanie II

  • pieczywo jasne
  • pasta twarogowa z gotowanym jajkiem
  • margaryna miękka/ masło
  • sok z marchwi z mlekiem
  • jabłko pieczone

Obiad

  • krupnik z drobną kaszą jęczmienną i ziemniakami
  • pulpety z cielęciny w sosie własnym, buraczki duszone
  • puree ziemniaczane z dodatkiem masła
  • herbata słaba bez cukru lub z bardzo niewielką jego ilością

Podwieczorek

  • galaretka owocowo-jogurtowa z malinami
  • herbatniki
  • woda mineralna niegazowana

Kolacja

  • sałatka zgotowanego ryżu, brokułów, szynki drobiowej z dodatkiem pestek z dyni (uprażonych bez dodatku tłuszczu), jogurtu naturalnego z przyprawami
  • herbatka ziołowa bez cukru lub z bardzo niewielką jego ilością
Do góry