PL | EN

Kontakt: kontakt@lightbox.pl

tel:+48 513 513 661

Pn - Pt od 6:00 do 20:00

Sob od 8:00 do 12:00

Celiakia, czyli kto powinien stosować dietę bezglutenową

 

Celiakia (choroba trzewna) jest chorobą trzewną o podłożu genetycznym, spowodowaną nietolerancją glutenu – białka zapasowego znajdującego się w zbożach: pszenicy, życie, pszenżycie, jęczmieniu i owsie. Celiakia jest chorobą nieuleczalną, a jedyną skuteczną metodą zapobiegania jej objawom jest ścisłe stosowanie diety bezglutenowej, która równocześnie zapobiega powikłaniom wynikającym z niedożywienia. Dieta bezglutenowa powinna być więc stosowana przez całe życie.

Po raz pierwszy kliniczne objawy choroby trzewnej opisał w 1887 r. angielski lekarz Samuel Gee, który próbował leczyć swoich pacjentów różnymi rodzajami diety. W 1932 roku holenderski pediatra William Dicke wykazał, że powodem zaburzeń wchłaniania u osób z celiakią są rozpuszczalne w alkoholu frakcje białek zbóż. W latach pięćdziesiątych ubiegłego stulecia dzięki możliwości bezpośredniego zbadania błony śluzowej jelita, wykazano zanik kosmków jelitowych jako charakterystyczny objaw i przyczynę celiakii. Odkrycie to dało podstawę do opracowania diety bezglutenowej jako jedynej metody leczenia objawowego celiakii.

Prawdopodobnie szkodliwe działanie glutenu na organizm zależy od dawki oraz wieku, w którym następuje pierwszy kontakt z białkiem zboża.

W białkach zbóż występują cztery główne frakcje białkowe:

  • rozpuszczalne w wodzie albuminy,
  • rozpuszczalne w roztworach soli – globuliny,
  • rozpuszczalne w alkoholu – prolaminy oraz
  • rozpuszczalne w rozcieńczonych roztworach kwasów i zasad – gluteliny,

przy czym prolaminy i gluteliny występują w największych ilościach, spełniając w nasionach głównie funkcje zapasowe – bielmo.

W przypadku czynnika mającego znaczenie w celiakii zwyczajowo przyjęta nazwa „gluten” odnosi się do frakcji białek w/w zbóż – prolamin. W celiakii znaczenie mają prolaminy występujące w:

  • pszenicy (gliadyna),
  • życie (sekalina),
  • jęczmieniu (hordeina) i
  • owsie (awenina),

przy czym awenina z uwagi na swoją budowę jest najmniej szkodliwa. Wyniki badań wskazują, że owies bez zanieczyszczeń może być stosowany u osób z wyrównaną celiakią. Jednak z uwagi na możliwość jego zanieczyszczenia prolaminami innych zbóż, nadal jest on zaliczany do roślin zbożowych, których chorzy na celiakię powinni unikać.

A więc zgodnie z ustaleniami Kodeksu Żywnościowego FAO/WHO (Codex Alimentarius) wszystkie szkodliwe prolaminy określane są wspólnym terminem „gluten” i stąd określenie „diety bezglutenowej”, czyli pozbawionej prolamin, którą powinni stosować chorzy na celiakię.

Częstotliwość występowania celiakii jest różna w poszczególnych krajach świata. Choroba ta występuje głównie u osób rasy białej, zwłaszcza w Europie Północnej i Środkowej z częstotliwością od 1:300 do 1:1000 – brak dokładnych danych wynika z tego, że chorzy z typowymi objawami są w znacznej mniejszości, a dużo przypadków z objawami atypowymi nie zostaje właściwie zdiagnozowana. Aktualnie szacuje się, że około 1% populacji europejskiej choruje na celiakię, przy czym dwa razy częściej chorują kobiety.

W niektórych regionach świata choroba trzewna występuje rzadko. Dotyczy to zwłaszcza rdzennych mieszkańców Afryki, Azji i Ameryki Południowej, spożywających tradycyjne diety oparte na zbożach bezglutenowych.

Celiakia ujawnia się w różnym wieku. Obecnie 60% nowo rozpoznawanych przypadków tej choroby to osoby dorosłe, spośród których 15-20% ma ponad 60 lat.

Objawy

 

U osób genetycznie predysponowanych, spożywanie produktów zawierających gluten, nawet w niewielkich ilościach, może prowadzić do uszkodzenia śluzówki jelita cienkiego - zaniku kosmków jelitowych, które normalnie zwiększają jego powierzchnię i są odpowiedzialne za wchłanianie składników odżywczych. Na skutek tych uszkodzeń dochodzi do zaburzenia motoryki jelit, nieprawidłowego trawienia oraz wchłaniania substancji zawartych w pokarmie i w konsekwencji do niedoborów żywieniowych oraz związanych z nimi komplikacji zdrowotnych.

Objawy celiakii

© CLIPAREA.com - Fotolia.com

Objawy choroby mogą być bardzo charakterystyczne, jak biegunka, wzdęcia czy chudnięcie. Jednak niektórzy chorzy nie mają prawie żadnych objawów klinicznych pomimo zmian w badaniach histopatologicznych błony śluzowej jelita cienkiego i obecności przeciwciał we krwi. I odwrotnie, u części chorych wrażliwych na gluten, z wyraźnymi objawami choroby, zmiany w jelicie są minimalne lub nie występują wcale.

Objawy celiakii mogą być również bardzo nietypowe, spoza przewodu pokarmowego, co może opóźnić rozpoznanie choroby. Mogą to być: niedokrwistość, krwawienia, osłabienie, depresja, uczucie ciągłego zmęczenia, objawy skórne, neurologiczne, endokrynologiczne, osteopenia – związane z zaburzeniami wchłaniania składników mineralnych i witamin.

Rozpoznanie celiakii potwierdza się badaniami serologicznymi na obecność specyficznych przeciwciał i biopsją jelita cienkiego oraz badaniami biochemiczne krwi.

Celiakii towarzyszy czasami wiele innych chorób np. cukrzyca typu 1. Zapadalność na tę chorobę u cukrzyków jest 50 razy wyższa niż w ogólnej populacji. 5% chorych cierpi równocześnie na schorzenia tarczycy. Nieleczona celiakia może też zaburzać pracę trzustki, występować równolegle z zespołem jelita nadwrażliwego oraz ADHD.

Aktualnie uważa się, że celiakia jest wynikiem współdziałania trzech czynników:

  • czynnika genetycznego,
  • czynnika zewnętrznego - żywieniowego (obecność glutenu w diecie), który upośledza trawienie białka (glutenu) przez enzymy żołądkowe i trzustkowe w wyniku czego powstają toksyczne peptydy gliadynowe,
  • czynnika wewnętrznego – działania jednego z enzymów, które bezpośrednio wpływa na inicjację procesów zapalnych w jelicie.

U dzieci pełnoobjawowa celiakia ujawnia się zazwyczaj pomiędzy pierwszym a drugim rokiem życia. W środowiskach naukowo-medycznych trwa ciągła dyskusja nt. czynników żywieniowych wpływających na rozwój celiakii u niemowląt i jej związku z długością okresu karmienia piersią oraz optymalnym wiekiem dziecka dla wprowadzenia glutenu. Istnieje pogląd, że karmienie piersią w okresie wprowadzania do diety glutenu ma działanie ochronne przeciwko ujawnieniu się celiakii.

Leczenie

Obecnie jedyną skuteczną metodą zapobiegania objawom celiakii u osób, u których stwierdzono chorobę trzewną, jest ścisłe stosowanie diety bezglutenowej, która umożliwia przywrócenie normalnej struktury śluzówki jelita oraz zapobiega powikłaniom wynikającym z niedożywienia. Dlatego też dieta bezglutenowa jest uznawana za dietę leczniczą, która powinna być przestrzegana przez całe życie. Niedozwolone jest jej przerywanie lub „podjadanie” produktów zawierających gluten.

Celiakia nie jest alergią na gluten, chociaż często jest z nią mylona. W przypadku alergii dieta bezglutenowa może być wprowadzona czasowo, zgodnie z zaleceniem lekarza.

Stosowanie diety bezglutenowej jest trudne, ponieważ szkodliwe białka – prolaminy – znajdują się w dużej ilości produktów spożywczych, nie tylko zbożowych, np. w przetworach mięsnych czy koncentratach spożywczych, ale także mogą być obecne w lekach zawierających skrobię jako substancję pomocniczą. Gluten jest też dobrym nośnikiem substancji zapachowych, wykorzystywanym w przemyśle spożywczym do produkcji aromatów. Służy też do zabezpieczania powierzchni owoców przed wysychaniem. Z tego względu, jak wynika z badań, 1/3 osób chorych na celiakię nie jest w stanie rygorystycznie przestrzegać diety.

Podstawowym założeniem żywienia w celiakii jest wyeliminowanie z diety wszystkich produktów zawierających gluten, tj. produktów wytworzonych z tradycyjnych zbóż, takich jak pszenica, żyto, jęczmień i owies lub zawierających składniki pochodzące z tych zbóż oraz ich zastąpienie bezglutenowymi odpowiednikami. Odpowiedniki te mogą być wyprodukowane z surowców naturalnie nie zawierających glutenu lub też takich, w których gluten został usunięty na drodze technologicznej. Żywność ta, adresowana specjalnie do osób z celiakią, zalicza się do grupy środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego i powinna być odpowiednio oznakowana również symbolem graficznym, najczęściej znakiem przekreślonego kłosa.

W niektórych przypadkach bardziej zaawansowanej postaci choroby stosuje się, poza dietą jej suplementację witaminami – kwasem foliowym, witaminami: B12 i K oraz składnikami mineralnymi – żelazem i mikroelementami. W wyjątkowych przypadkach celiakii stosuje się sterydy lub inne leki, poprawiające wchłanianie wody i elektrolitów.

Jak dokonywać wyboru właściwych produktów?

Celiakia dieta

Głównym źródłem informacji o składzie i ewentualnej obecności glutenu w produktach spożywczych są ich etykiety.

Treść informacji i sposób jej umieszczenia na etykiecie określa Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 41/2009 z dnia 20 stycznia 2009 r. dotyczące składu i etykietowania środków spożywczych przeznaczonych dla osób nietolerujących glutenu. Zgodnie z w/w przepisem:

  • „produkt bezglutenowy” to produkt:

-    składający się lub wytworzony wyłącznie z surowców nie zawierających pszenicy (i jej odmian, takich jak pszenica durum, orkisz lub kamut), żyta, jęczmienia i owsa lub ich odmian, w których całkowity poziom glutenu nie przekracza 20 mg/kg sprzedawanej żywności. W tej grupie znajdują się produkty ogólnego spożycia, naturalnie nie zawierające glutenu i mogą być znakowane jako „produkty bezglutenowe”,

-    zawierający jeden lub więcej składników z pszenicy (i jej odmian takich jak pszenica durum, orkisz lub kamut), żyta, jęczmienia i owsa lub ich odmian, które zostały specjalnie przetworzone w celu usunięcia z nich glutenu, a całkowity poziom w nich tego składnika nie przekracza 20 mg/kg.

  • „produkt o bardzo niskiej zawartości glutenu” to produkt:

-    zawierający jeden lub więcej składników z pszenicy (i jej odmian, takich jak pszenica durum, orkisz lub kamut), żyta, jęczmienia i owsa lub ich odmian, które zostały specjalnie przetworzone w celu obniżenia w nich zawartości glutenu, a całkowity poziom glutenu w tym produkcie nie przekracza 100 mg/kg.

W celu zapewnienia bezpieczeństwa osób cierpiących z powodu różnych chorób, w których dieta odgrywa ważną rolę, a także ułatwienia dokonywania wyborów produktów przez wszystkich konsumentów, obowiązujące krajowe przepisy z zakresu znakowania żywności wymagają podawania na etykiecie, oprócz nazwy produktu, wykazu wszystkich składników, w tym składu dodawanych mieszanin surowcowych stanowiących więcej niż 2% środka spożywczego, co jest szczególnie istotne w przypadku produktów złożonych. W produktach konwencjonalnych istnieje też wymóg wymieniania składnika alergizującego w składzie produktu, a więc w przypadku glutenu – zaznaczania pochodzenia skrobi i skrobi modyfikowanej oraz podawania ostrzeżenia – „zawiera gluten”.

Na etykietach mogą się jednak znaleźć mało czytelne dla przeciętnego konsumenta informacje wskazujące na to, że produkt może zawierać gluten, np. gdy w składzie występują:

  • białka roślinne i hydrolizowane białka roślinne – jeżeli nie jest zaznaczone, że pochodzą z surowców naturalnie bezglutenowych,
  • składniki mączne lub zbożowe – jeżeli nie jest podany gatunek zboża, z którego pochodzą,
  • słód – jeżeli nie jest kukurydziany,
  • skrobia modyfikowana – jeżeli nie jest podana nazwa rośliny, z której została wyprodukowana,
  • guma roślinna – jeżeli nie jest to guar, guma arabska, ksantanowa, celulozowa lub mączka chleba świętojańskiego.

Wybór produktów w celu skomponowania właściwej diety przez osoby chore na celiakię wymaga więc starannego czytania informacji podawanych na opakowaniach żywności, a dotyczy to zwłaszcza koncentratów, konserw i półproduktów.

 

Grupa produktów Produkty nie zawierające glutenu Produkty, które mogą zawierać gluten Produkty zawierające gluten

zbożowe

- ryż biały i brązowy,

- kukurydza, gryka, proso, amarantus, quinoa,

- mąki i kasze ze zbóż naturalnie bezglutenowych (np. kasza jaglana z prosa, gryczana),

- płatki i kaszki ryżowe,

- skrobia kukurydziana, ryżowa, z tapioki,

- gotowe mieszanki mączne bezglutenowe,

- pieczywo i makarony z mąk bezglutenowych oznakowane znakiem „przekreślonego kłosa”,

- kaszki dla dzieci ryżowe i kukurydziane,

- chrupki kukurydziane,

- popcorn,

- owies bezglutenowy

- bułka tarta bezglutenowa,

- wafle ryżowe i kukurydziane

- płatki śniadaniowe kukurydziane - mogą zawierać słód jęczmienny,

- mąka kukurydziana, ryżowa, gryczana - mogą być zanieczyszczone glutenem

- skrobia pszenna – może

być zanieczyszczona glutenem

- mąka pszenna, żytnia, jęczmienna,

- płatki pszenne, jęczmienne, żytnie, owsiane,

- otręby, zarodki, kiełki ze zbóż zawierających gluten,

- kasza manna, kuskus,

- kasza jęczmienna (pęczak, mazurska, perłowa),

- kasze owsiane

- musli,

- kaszki błyskawiczne zbożowe i mleczno – zbożowe,

- makaron pszenny, żytni,

- wyroby garmażeryjne mączne np.pierogi, pyzy, kopytka, naleśniki,

- pieczywo – każde, jeśli nie jest oznaczone jako bezglutenowe,

- pizza,

- bułka tarta

- opłatek komunijny

Mięso, ryby, jaja

- świeże – nieprzetworzone,

- przetwarzane samemu

- wędliny, zwłaszcza tzw. wysokowydajne, ale także te wysokogatunkowe typu szynka, zawierające dodatek hydrolizowanego białka roślinnego,

- konserwy rybne i mięsne,

- wędliny podrobowe np.: kaszanka, pasztetowa, pasztet,

- wyroby garmażeryjne mięsne np.: parówki, kotlety mielone, pulpety, hamburgery

- potrawy panierowane

Mleko i produkty mleczne

- mleko świeże, w proszku, skondensowane,

- naturalne: kefir, maślanka, jogurt,

- śmietana

- nieprzetworzone sery: białe i żółte

- jogurty owocowe,

- maślanki smakowe,

- napoje czekoladowe,

- produkty mleczne o obniżonej zawartości tłuszczu,

- serki topione,

- śmietana (zagęstnik),

- sery żółte – powlekanie,

- wyroby seropodobne,

- gotowe sery białe do serników (błonnik pszenny)

- napoje mleczne z dodatkiem słodu jęczmiennego,

Tłuszcze

- masło, smalec, margaryna,

- olej roślinny, oliwa z oliwek

- majonezy,

- gotowe sosy - dressingi

 

Warzywa i przetwory z warzyw

- wszystkie warzywa bez dodatków: świeże, mrożone i konserwowe

- skrobia ziemniaczana

- sałatki z majonezem i dressingami o nieznanym składzie,

- przeciery pomidorowe,

- warzywa w puszkach

- placki ziemniaczane,

- chipsy,

- produkty wegetariańskie typu kotlety, pasztety i majonezy sojowe,

- warzywa smażone, panierowane

Owoce

- wszystkie owoce: świeże, mrożone, utrwalane w puszkach,

- soki owocowe,

- owoce suszone – czasami posypywane mąką, aby zapobiec sklejaniu,

- wsady owocowe,

- niektóre owoce np. jabłka – skórka powleczona preparatem z glutenem zabezpieczającym przed wysychaniem owoców,

 

Cukier, produkty ciastkars-kie i cukierni-cze, desery

- cukier,

- dżem,

- miód,

- galaretki,

- landrynki,

- ciasta i ciastka z mąki nie zawierającej glutenu,

- kisiele i budynie domowej roboty z mąki ziemniaczanej,

- ciasta i ciastka oznakowane znakiem „przekreślonego kłosa”

- guma do żucia,

- żelki,

- nadziewane cukierki,

- batony,

- lody,

- czekolada i czekoladki,

- gotowe kisiele

- pieczywo cukiernicze trwałe (wafle, herbatniki, ciastka, biszkopty, pierniczki, sucharki, paluszki itp.),

- ciasta i ciastka nietrwałe z mąki zawierającej gluten lub z dodatkiem proszku do pieczenia,

- gotowe budynie,

- kremy cukiernicze

Napoje

- herbata,

- kawa naturalna,

- soki owocowe,

- wody mineralne,

- kompoty,

- napary z ziół,

- czyste alkohole

- niektóre kawy rozpuszczalne, zwłaszcza aromatyzowane,

- napoje owocowo-warzywne,

- alkohole z dodatkami smakowymi

- kawa zbożowa,

- kakao owsiane,

- napoje słodzone słodem jęczmiennym,

- piwo

Przyprawy

- sól,

- pieprz,

- zioła,

- jednorodne przyprawy,

- ocet winny,

- jarzynka typu vegeta,

- mieszanki przypraw,

- musztarda,

- ketchup,

- sosy w proszku,

- gotowe dipy i dresingi,

- sosy sojowe

 

Zupy

- domowe przygotowywane z wykorzystaniem dozwolonych produktów

- koncentraty zup i sosów,

- kostki bulionowe

- zagęszczane mąką,

- z makaronem/lanym ciastem

Inne

- proszek do pieczenia bezglutenowy,

- nasiona roślin strączkowych i otrzymywane z nich mąki,

- orzechy.

- preparaty wspomagające odchudzanie,

- niektóre leki,

- preparaty wielowitaminowe,

- niektóre aromaty,

- cukier waniliowy,

- gotowe dania obiadowe dla dzieci.

- proszek do pieczenia,

- hydrolizowane białko roślinne.

Produktami naturalnie bezglutenowymi są: kukurydza, ryż, soja, proso, gryka, tapioka, amarantus, maniok, soczewica, fasola, sago, sorgo, teff i wszystkie ich przetwory, orzechy, a także mięso, owoce i warzywa. Produkty nienaturalnie bezglutenowe to produkty otrzymywane ze zbóż glutenowych, w których gluten został usunięty. W ten sposób otrzymuje się np. skrobię z mąki pszennej. Oczywiście poziom pozostałości toksycznego białka (gliadyny) musi być kontrolowany i odpowiedni, aby skrobia ta mogła znaleźć zastosowanie w produkcji artykułów bezglutenowych, w tym pieczywa bezglutenowego.

Obecnie trwają dyskusje co do konieczności wyeliminowania z diety bezglutenowej owsa, zboża, które jest cennym źródłem błonnika, żelaza, miedzi, cynku, manganu, witamin z grupy B i antyoksydantów. Uważa się, że białko zawarte w owsie (awenina) nie powoduje reakcji immunologicznej typowej dla celiakii w takim stopniu, jak białka pszenicy, żyta czy jęczmienia. Pacjenci z celiakią dość dobrze tolerują produkty owsiane. W niektórych krajach, np. w Finlandii dopuszcza się ich niewielkie spożycie – 2-3 razy w tygodniu. Polski owies jest niestety silnie zanieczyszczony innymi zbożami i dlatego, niezależnie od wyników badań innych krajów, zaleca się jego całkowitą eliminację z diety.

Z badań Polskiego Stowarzyszenia Osób z Celiakią i na Diecie Bezglutenowej wynika, że nie tylko produkty owsiane, ale również zboża i ich produkty naturalnie bezglutenowe mogą być zanieczyszczone na wszystkich etapach produkcji, począwszy od samosiejek zbóż glutenowych na plantacjach roślin nie zawierających glutenu, przez proces mielenia ziarna w młynach mielących również inne – glutenowe – mąki, transport aż po wspólne magazynowanie surowców i gotowych produktów.

Jak komponować posiłki?

Jak komponować posiłki Dieta dla bezglutenowców stosowana często przez całe życie powinna pokrywać zapotrzebowanie na energię i wszystkie niezbędne składniki pokarmowe, a więc produkty bezglutenowe powinny dostarczać w przybliżeniu takich samych ilości witamin i składników mineralnych co żywność tradycyjna. Nie jest to proste, ponieważ zbożowe produkty bezglutenowe są uboższe w witaminy z grupy B oraz składniki mineralne – żelazo, magnez, selen i mangan. Ryzyko wystąpienia niedoborów składników pokarmowych u osób z celiakią wiąże się również z obniżonym na skutek zmienionej chorobowo błony śluzowej jelita wchłanianiem składników pokarmowych, głównie żelaza, cynku, wapnia, witamin A, E, i kwasu foliowego.

 

Jednak dobrze skomponowana, urozmaicona dieta, bogata w warzywa i owoce pozwala na zminimalizowanie niedoborów witaminowo-mineralnych. Spośród produktów zbożowych szczególnie polecane są naturalnie bezglutenowe: amarantus, kasza gryczana i jaglana – produkty o wysokiej wartości odżywczej, zawierające stosunkowo dużą ilość białka, witamin z grupy B, żelaza, magnezu i cynku. Do diety bezglutenowej należy włączyć suszone owoce, orzechy, ziarna słonecznika, pestki dyni, czyli produkty bogate w potas, magnez, błonnik pokarmowy i nienasycone kwasy tłuszczowe. Ważną rolę spełniają też produkty bogate w witaminę C, która ułatwia przyswajanie żelaza oraz tłuszcze roślinne, przyspieszające wchłanianie witaminy A.

Jak więc praktycznie komponować dietę, aby była jej wartość odżywcza była możliwie jak najwyższa?

 

Śniadania

Do mleka lub naturalnego jogurtu można dodawać skomponowane przez siebie musli, np. mieszankę zawierającą: płatki kukurydziane (po sprawdzeniu czy nie zawierają słodu jęczmienia lub dodatków pszenicy), ziarna quinoa, amarantusa, płatki gryczane, siemię lniane, pestki dyni, nasiona słonecznika, orzechy i suszone owoce. Śniadania można też urozmaicać płatkami ryżowymi, kaszką kukurydzianą czy tapioką z mlekiem oraz gotowanym na mleku - ryżem lub kaszą jaglaną.

Jogurty smakowe, kuszące kolorowymi opakowaniami lepiej jest zastąpić przygotowywanymi przez siebie, koktajlami owocowymi z naturalnych napojów mlecznych (bez dodatków) i świeżych/mrożonych owoców.

Gotowe bezglutenowe pieczywo, np. chleb ryżowy, gryczany, mleczny, makarony czy ciasta można kupić w specjalistycznych sklepach. Pyszny chleb można samemu upiec w domu, wykorzystując specjalne urządzenia do pieczenia również rogali drożdżowych, ciast, a nawet pączków z gotowych koncentratów bezglutenowych.

Smak dodatków do pieczywa można urozmaicać miodem, dżemami, przecierami owocowymi, wytrawnymi pastami serowo-warzywnymi.

Wartościowym dodatkiem do pieczywa mogą być naturalne sery białe, żółte (po sprawdzeniu składu warstwy powlekającej).

Wędliny powinno się kupować u producentów, którzy nie dodają glutenu do swoich wyrobów, a najlepiej, co nie jest trudne, piec mięso w domu.

 

Obiady

W posiłkach obiadowych można uwzględnić szeroki asortyment zup, w których wystarczy dokonać drobnej zamiany produktów zbożowych zawierających gluten na bezglutenowy ryż czy makaron.

Mąkę pszenną do zagęszczania zup i sosów świetnie zastępuje mąka kukurydziana, ziemniaczana, sojowa, ryżowa, czy mąka jaglana. Z menu trzeba niestety wykreślić tradycyjny żur.

Mięsa i ryby wolno panierować w mące kukurydzianej lub bezglutenowej bułce tartej. Podobnie w farszach mięsnych, bułkę pszenną należy zastąpić: pieczywem bezglutenowym, gotowanym ryżem lub po prostu dostępnymi w każdym sklepie kleikiem czy płatkami ryżowymi. Farszem można napełniać doskonałe naleśniki z mąki kukurydzianej lub gryczanej.

Warzywa i owoce powinno się spożywać w nieograniczonych ilościach i pod różnymi postaciami, ale lepiej, żeby dodatki warzywne do obiadów były przygotowywane własnoręcznie w domu.

 

Podwieczorki

Na poobiedni deser lub podwieczorek można zaplanować owoce, bezglutenowe ciasta i ciasteczka kupione w specjalistycznym sklepie, a także przygotowane w domu galaretki, budynie, kisiele, koktajle mleczne.

 

Kolacje

Jeżeli pieczywo, to oczywiście bezglutenowe, jeżeli coś na słodko, np. racuszki z jabłkami, to oczywiście na mące gryczanej. Możliwości wyboru dań kolacyjnych jest wiele. Jednak i tu, oprócz odpowiedniego wyboru dań, konieczne jest przestrzeganie zasad racjonalnego sposobu żywienia. Kolacja nie może być więc zbyt obfita i musi zawierać dodatek warzyw. Optymalny wybór, to lekkie danie diety śródziemnomorskiej, np. imam.

 

Poniżej przykładowe menu dla osób chorych na celiakię:

Śniadanie:

  • płatki kukurydziane na mleku (bez słodu) z dodatkiem amarantusa, ziaren quinoa, suszonych śliwek i moreli oraz orzechów,
  • jajko na miękko,
  • pieczywo bezglutenowe,
  • margaryna miękka/masło,
  • wędlina z piersi indyka, upieczonej w domu,
  • sałatka z pomidorów z oliwą z oliwek,
  • herbata z cytryną.

II śniadanie:

  • bezglutenowa bułka drożdżowa,
  • domowy koktajl jogurtowo-truskawkowy.

Obiad:

  • krem z zielonego groszku ze śmietaną i natką pietruszki,
  • wołowina duszona w sosie grzybowym zagęszczonym mąką kukurydzianą,
  • kasza gryczana,
  • buraczki gotowane z dodatkiem mleka (bez mąki),
  • kompot z suszonych owoców.

Podwieczorek:

  • domowy kisiel z czarnymi porzeczkami,
  • wafle ryżowe.

Kolacja;

  • ryba w galarecie,
  • sałatka z kukurydzy, papryki, ogórka, cebuli i oliwek z fetą i oliwą z oliwek,
  • chleb gryczany,
  • margaryna miękka/masło,
  • sok pomidorowy.
X
Zamów dietę LightBox Optimum, No Fish lub Vege dziś do godz. 13:00, a już jutro otrzymasz pierwszy zestaw. Zapraszamy!
X Zamknij
Ta strona wykorzystuje pliki cookies w celach statystycznych, reklamowych, a przede wszystkim, aby ułatwić korzystanie z naszego serwisu. Możesz je wyłączyć lub zmienić ustawienia służące do obsługi cookies w przeglądarce internetowej. Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na używanie plików cookies. Więcej o plikach cookies tutaj.